तेहरान/वाशिङ्टन, चैत २५ | अमेरिका र इरानबीच केही चर्किंदै गएको सैन्य तनावबीच अन्ततः अस्थायी शान्तिको संकेत देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि भइरहेका आक्रमणहरू दुई साताका लागि स्थगित गर्ने घोषणा गरेपछि तेहरानले पनि युद्धविराममा सहमति जनाएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
यो सहमतिसँगै तत्कालका लागि दुवै देशबीचको प्रत्यक्ष सैन्य गतिविधि रोकिने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी पक्षले आक्रमण रोकेसँगै इरानले पनि आफ्ना प्रतिकारात्मक कदमहरू रोक्ने संकेत दिएको छ, जसले मध्यपूर्व क्षेत्रमा केही समयका लागि भए पनि तनाव घट्ने अनुमान गरिएको छ।
युद्धविरामको यो सहमति कुनै सर्तविहीन भने छैन। विशेषगरी विश्वकै महत्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्ग मानिने हर्मुज जलडमरु सञ्चालनमा ल्याउने विषयलाई यसमा मुख्य शर्तका रूपमा राखिएको छ। केही समयदेखि उक्त मार्ग अवरुद्ध हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल आपूर्ति प्रभावित भएको थियो। इरानले युद्धविराम अवधिभर जहाज आवतजावतलाई सहज बनाउने प्रतिबद्धता जनाएको बताइएको छ।
यो नाटकीय मोडमा पुग्न कूटनीतिक पहलले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिन्छ। पकिस्तानको मध्यस्थतामा अन्तिम समयमा दुवै पक्ष वार्तामा बस्न सहमत भएका हुन्। इरानले अघि सारेको बहुँबुँदे प्रस्तावलाई आधार बनाएर वार्ता अगाडि बढाइएको र आगामी दिनमा थप छलफल हुने संकेत गरिएको छ। पाकिस्तानले ट्रम्पद्वारा मानव सभ्यतानै मेटिने गरी आक्रमण गर्ने धम्कि दिए लगत्तै यो युद्ध विरामको मध्यस्थतामा अग्रसरता देखाएको हो ।
गत फागुन अन्त्यतिर सुरु भएको यो द्वन्द्वले छोटो समयमै भयावह रूप लिएको थियो। अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले इरानमाथि आक्रमण थालेपछि इरानले पनि क्षेत्रीय रूपमा प्रतिकारात्मक कारबाही गर्दै आएको थियो। यसबीच हजारौं मानिसको ज्यान गएको, ठूलो संख्यामा सर्वसाधारण विस्थापित भएका र क्षेत्रीय सुरक्षामा गम्भीर चुनौती उत्पन्न भएको बताइन्छ।
युद्धविरामको खबर सार्वजनिक भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तत्काल प्रभाव देखिएको छ। कच्चा तेलको मूल्य घट्ने संकेत देखिएको छ भने सेयर बजारमा पनि सुधार देखिएको छ। ऊर्जा आपूर्ति स्थिर हुने अपेक्षाले विश्व अर्थतन्त्रमा केही राहत पुग्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्।
यद्यपि, इरानी नेतृत्वले यो सहमति स्थायी समाधान नभई अस्थायी विराम मात्र भएको स्पष्ट पारेको छ। यसले द्वन्द्व पूर्ण रूपमा अन्त्य नभएको र परिस्थिती फेरि चर्किन सक्ने जोखिम यथावत रहेको संकेत गर्छ।
अबको दुई साता अत्यन्त संवेदनशील मानिएको छ। यस अवधिमा दुवै पक्षबीच हुने वार्ताले दीर्घकालीन शान्ति सम्भव हुन्छ कि हुँदैन भन्ने तय गर्नेछ। परमाणु कार्यक्रम, आर्थिक प्रतिबन्ध र क्षेत्रीय सुरक्षा जस्ता जटिल मुद्दाहरू समाधानतर्फ अघि बढ्न सके मात्र यो युद्धविराम स्थायी शान्तिमा रूपान्तरण हुने देखिन्छ।
यसबीच, विश्व समुदायको ध्यान अब तेहरान र वाशिङ्टनतर्फ केन्द्रित भएको छ—यो अस्थायी विराम कूटनीतिक सफलतामा परिणत हुन्छ कि पुनः द्वन्द्वको अर्को चरण सुरु हुन्छ भन्ने प्रश्न अझै खुला नै रहेको छ।
