काठमाडौँ, जेठ १० | नेपाली चलचित्र उद्योग पछिल्ला वर्षहरूमा केवल मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान निर्माण गर्ने एउटा उदीयमान सांस्कृतिक उद्योगका रूपमा विस्तार हुँदै गएको छ। विशेषगरी विश्वकै प्रतिष्ठित चलचित्र महोत्सवमध्ये एक मानिने कान्स फिल्म फेस्टिभलमा नेपालको बढ्दो सहभागिताले नेपाली सिनेमा बजारलाई नयाँ दिशा दिएको छ।
एक समय सीमित बजेट, सीमित दर्शक र घरेलु बजारमै अड्किएको नेपाली फिल्म उद्योग अहिले विस्तारै अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म बजारतर्फ पाइला चालिरहेको छ। काठमाडौं केन्द्रित चलचित्र निर्माण प्रणाली विस्तार हुँदै डिजिटल प्लेटफर्म, मल्टिप्लेक्स हलहरूको वृद्धि र युवा फिल्ममेकरहरूको नयाँ सोचले यस उद्योगलाई नयाँ गति दिएको छ।
यसै सन्दर्भमा कान्स फिल्म फेस्टिभल नेपाली सिनेमा लागि एउटा महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा देखा परेको छ। फ्रान्सको कान्स शहरमा प्रत्येक वर्ष आयोजना हुने यो महोत्सव विश्वभरका फिल्म निर्माता, वितरक र आलोचकहरूको भेटघाट स्थल हो, जहाँ नयाँ फिल्महरू प्रदर्शन हुनुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय सह–निर्माण र वितरणका अवसरहरू पनि सिर्जना हुन्छन्।
यस वर्ष नेपालले कान्स फिल्म फेस्टिभलमा आफ्नो उपस्थिति थप सशक्त बनाउँदै विभिन्न प्रचारात्मक सामग्री, चलचित्र परियोजना र सांस्कृतिक प्रस्तुतिहरू प्रदर्शन गरेको छ। नेपाल चलचित्र विकास बोर्ड र नेपाल पर्यटन बोर्डको सहकार्यमा गरिएको यो सहभागिताले नेपाली सिनेमालाई विश्व फिल्म उद्योगसँग जोड्ने प्रयासलाई थप मजबुत बनाएको छ।
त्यस्तै, कान्स २०२६ को “Un Certain Regard” सेक्शनमा नेपाली फिल्म “Elephants in the Fog” को चयनले नेपाली चलचित्र इतिहासमा एउटा महत्वपूर्ण उपलब्धि थपेको छ। यस फिल्मले अन्तर्राष्ट्रिय दर्शक र समीक्षकबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दै नेपाली कथावाचन शैलीलाई विश्व मञ्चमा चिनाउने काम गरेको छ। यसको प्रिमियरपछि प्राप्त लामो स्ट्यान्डिङ ओभेसनले नेपाली फिल्मप्रतिको विश्व चासो झन् बढाएको देखिन्छ।
यद्यपि, नेपाली सिनेमा उद्योग अझै पनि केही संरचनात्मक चुनौतीहरूबाट पूर्ण रूपमा मुक्त भइसकेको छैन। सीमित लगानी, प्राविधिक पूर्वाधारको कमी, अन्तर्राष्ट्रिय वितरण नेटवर्क कमजोर हुनु र स्क्रिप्ट विकासमा सुधारको आवश्यकता जस्ता विषयहरू अझै प्रमुख समस्याका रूपमा देखिन्छन्। तर यिनै चुनौतीका बीच पनि नेपाली फिल्ममेकरहरू नयाँ कथा, नयाँ शैली र नयाँ प्रयोगतर्फ आकर्षित हुँदै गएको देखिन्छ।
कान्स जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय महोत्सवमा सहभागिताले नेपाली सिनेमा उद्योगलाई केवल प्रदर्शनको अवसर मात्र होइन, सह–निर्माण, विदेशी लगानी र विश्व बजारमा प्रवेशको ढोका समेत खोलिदिएको छ। यसले नेपाललाई अब केवल स्थानीय फिल्म उत्पादन गर्ने देशको रूपमा होइन, विश्व सिनेमा नक्सामा आफ्नो स्थान बनाउने प्रयासरत राष्ट्रका रूपमा स्थापित गरिरहेको छ।
अन्ततः, नेपाली सिनेमा उद्योग अहिले एउटा संक्रमणकालीन यात्रामा छ—जहाँ स्थानीय कथाहरू विस्तारै विश्व मञ्चमा सुनिन थालेका छन्। कान्स फिल्म फेस्टिभलमा देखिएको नेपालको उपस्थिति यही यात्राको एक महत्वपूर्ण अध्याय हो, जसले भविष्यमा नेपाली सिनेमा उद्योगलाई अझ व्यापक र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धी बनाउने संकेत दिएको छ।
